CÂU LẠC BỘ NHÀ BÁO TỰ DO

Tôn trọng và bảo vệ sự thật

ĐẢNG NÊN ĐỨNG Ở ĐÂU?

Nghe Audio – Đảng CSVN cần đứng ở vị trí nào trong tương quan với tổ quốc và dân tộc? Câu hỏi này tuy không mới nhưng vẫn là vấn đề đang được quan tâm và bàn luận sôi nổi.

Không đơn thuần là khẩu hiệu

Tuần trước, chuyên mục Tuần Việt Nam của báo điện tử VietNamNet đăng bài “Chụp ảnh khẩu hiệu Tết”, của ông Hữu Thọ. Cho dù trong bài viết vừa đề cập, ông Hữu Thọ chỉ kể chuyện ông đã suy nghĩ ra sao, rồi chuẩn bị tinh thần, phương tiện như thế nào để có thể chụp được ảnh của một khẩu hiệu, song bài “Chụp ảnh khẩu hiệu Tết” của ông Hữu Thọ vẫn thu hút được sự quan tâm của rất nhiều độc giả cả trong lẫn ngoài Việt Nam, đặc biệt là của giới trí thức.  Tại sao? Ông Hữu Thọ kể rằng, hàng năm, trước khi Tết đến, ông thường được những cơ quan mà ông đã từng làm việc, mời dự các buổi họp mặt cuối năm. Có lẽ vì ông đã từng nắm giữ nhiều trọng trách như: Ủy viên Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tư tưởng Văn hoá Trung ương, Trợ lý Tổng Bí thư Đảng CSVN, Tổng Biên tập báo Nhân Dân,… mà lại quyết tâm chụp cho bằng được ảnh một khẩu hiệu, treo tại một trong những cơ quan mời ông họp mặt cuối năm, nên câu chuyện trở thành đặc biệt.

Theo lời ông Hữu Thọ, Tết năm ngoái, ông đã từng thấy khẩu hiệu đặc biệt ấy nhưng vì không mang theo máy ảnh nên ông không chụp được. Cũng vì vậy, năm nay, ông phải chuẩn bị sẵn máy ảnh, dù không chắc rằng, khẩu hiệu này vẫn còn nội dung như năm ngoái, để ông có thể chụp vài tấm làm kỷ niệm.

Nội dung của khẩu hiệu khiến ông Hữu Thọ bận tâm và phải dụng nhiều công như vậy là gì. Đó chỉ là: “Mừng xuân, mừng đất nước, mừng Đảng”.

Cứ như ông Hữu Thọ kể thì cho dù trật tự “xuân – đất nước – Đảng” là hợp lý song chỉ có khẩu hiệu ở báo Nhân Dân mới theo trật tự này từ năm ngoái tới năm nay. Còn những khẩu hiệu vẫn giăng đầy Hà Nội vào dịp Tết thì theo một trật tự khác: “Mừng Đảng, mừng xuân, mừng đất nước đổi mới”.

photo-250.jpg
Khẩu hiệu và cờ dọc đường phố Nha Trang kỷ niệm lần thứ 80 ngày thành lập Đảng. AFP photo/Hoang Dinh Nam

Ông Hữu Thọ tâm tình: Không biết từ lúc nào, cơ quan nào hướng dẫn, hoặc tự phát nhưng sau đó thành nếp quen, một khẩu hiệu bao trùm trong ngày Tết các năm là:“Mừng Đảng, mừng xuân, mừng đất nước đổi mới”. Đã thành thói quen thì rất khó sửa và có thể có vấn đề tế nhị cho nên không tiện sửa vì nói trái đi có thể bị hiểu lầm. Nhưng dù sao, khẩu hiệu đó cũng có gì gờn gợn: Sao lại đặt Đảng trước dân tộc, trái với tư tưởng Hồ Chí Minh? Nghĩ thế nhưng nhiều người không tiện nói.

Tâm tình của ông Hữu Thọ khiến người ta ngạc nhiên. Tại sao, Điều 4 của Hiến pháp hiện hành xác định, Đảng CSVN “đại biểu trung thành cho quyền lợi của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và cả dân tộc”, đồng thời xác định: Mọi tổ chức của Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật, chưa kể ở Điều 2, Hiến pháp khẳng định: Tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân mà chỉ với một khẩu hiệu, cho dù nội dung tạo cảm giác “gờn gợn” mà vẫn không “tiện nói”, không “tiện sửa”, kể cả khi nội dung đó cho thấy, Đảng đã và đang chễm chệ nằm trên cả dân tộc, trên cả “tư tưởng Hồ Chí Minh” mà Đảng vẫn xiển dương, yêu cầu mọi người “học tập và làm theo”?

Vì đã quen ở trên tất cả

Lãnh đạo Đáng CSVN có thấy sự vô lý và trái lẽ đó không? Ông Hữu Thọ bảo rằng có. Ông kể, cuối thập niên 1990, trước khi bước vào thiên niên kỷ mới, Ban Tư Tưởng Văn hoá Trung ương có thông báo về nội dung của khẩu hiệu đón Tết năm 2000 là: “Mừng xuân, mừng đất nước, mừng Đảng”.

Điều này cho thấy: Có sự sửa đổi quan trọng bằng văn bản: đặt đất trời, tự nhiên lên trước, rồi đến đất nước dân tộc, rồi mới đến Đảng. Khẩu hiệu ban hành hợp lý, hợp tình cho nên không ai phản ứng khác, nhưng sau Tết, nghe phản ánh cũng chỉ có ba, bốn địa phương thực hiện, khi hỏi lại thì được biết không phải phản đối, khác ý gì mà chỉ vì thói quen thôi. Thế rồi quan sát trong thực tiễn thì phổ biến lại quay về nếp cũ không hay…

Có lẽ cũng cần nhắc lại, thời điểm “có sự sửa đổi quan trọng bằng văn bản: đặt đất trời, tự nhiên lên trước, rồi đến đất nước, dân tộc, rồi mới đến Đảng” như ông Hữu Thọ kể là thời điểm chính ông Hữu Thọ đang đảm nhiệm vai trò Trưởng Ban Tư Tưởng Văn hoá Trung ương. Năm sau, ông Hữu Thọ được điều động làm công việc khác và nội dung khẩu hiệu đã từng làm rất nhiều người “gờn gợn” vẫn theo trật tự cũ: Đảng ở trên tất cả!

Bàn về khẩu hiệu theo trật tự: xuân trước, rồi tới đất nước, kế đó mới là Đảng, ông Hữu Thọ viết rằng: Không ai dám nghĩ viết như thế là coi nhẹ Đảng vì theo Chủ tịch Hồ Chí Minh “Đảng ta do dân tộc sinh ra”. Đặt Đảng lên trên đất nước là trái với tinh thần khiêm tốn của Đảng ta, trái với tư tưởng Hồ Chí Minh.

Ông bảo: Khẩu hiệu đúng như thế, có lý như thế mà lại mới thì thật lạ. Có thể vì vậy mà ông phải chụp ảnh khẩu hiệu. Ông giải thích: Để ghi nhớ và cũng mong phổ biến tới nhiều cơ quan, địa phương và nhiều người, khi nghĩ về dân tộc, về Đảng.

Vậy công chúng và trí thức nghĩ gì về tương quan tổ quốc, dân tộc và Đảng? Mời quý vị đón xem bài kế tiếp.

Trân Văn
RFA


Đảng nên đứng ở đâu? (phần 2)

Nghe Audio – Công chúng, đặc biệt là trí thức trong và ngoài nước nghĩ gì trước những băn khoăn của ông Hữu Thọ, nhân vật từng là Ủy viên Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tư tưởng Văn hóa Trung ương, Trợ lý Tổng Bí thư Đảng CSVN, Tổng Biên tập báo Nhân Dân,… về vị trí của Đảng trong tương quan với tổ quốc, dân tộc?

Cũng không đơn thuần là cách nói

photo-200.jpg
Cờ Đảng treo dọc đường phố Nha Trang mừng sinh nhật Đảng lần thứ 80. AFP photo/Hoang Dinh Nam

Trước ông Hữu Thọ đã từng có một số người cho rằng, nội dung khẩu hiệu “Mừng Đảng, mừng Xuân, mừng đất nước đổi mới”, chỉ ra nhận thức cũng như lối hành xử của tổ chức chính trị đang cầm quyền, về vị trí của họ trong tương quan với tổ quốc và dân tộc.

Tuy lãnh đạo Đảng CSVN vẫn bảo rằng, họ phục vụ cho quyền lợi của quốc gia và dân tộc nhưng có nhiều bằng chứng cho thấy, họ muốn thiết lập và duy trì một trật tự, trái cả về lý lẫn tình. Đó là Đảng CSVN luôn nằm trên tất cả, từ tự nhiên đến tổ quốc, dân tộc.

Tham vọng này không chỉ thể hiện trong nội dung khẩu hiệu mà ông Hữu Thọ đã bàn. Nhân bài “Chụp ảnh khẩu hiệu Tết” của ông Hữu Thọ, Tiến sĩ Nguyễn Văn Tuấn, một giáo sư y khoa ở Úc, đã thử phân tích lối diễn đạt cũng như diễn văn của giới lãnh đạo Đảng CSVN về thứ tự Đảng, Nhà nước, Nhân dân trên blog của ông.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Tuấn: Đọc báo, nghe đài, xem tivi, chúng ta thường hay thấy những cái tít hay cụm từ như muốn nhắc cho người dân biết rằng Đảng CSVN là người làm chủ cao nhất của đất nước. Chẳng hạn “Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, quân đội chúc thọ đồng chí Đỗ Mười” hay “Đảng, Nhà nước và nhân dân ta rất cần những nhà báo có tâm, có tài”,…

Trong đó Đảng đứng đầu, rồi mới đến Nhà nước, sau đó là quân đội và cuối cùng là … nhân dân. Ngay cả công trạng cũng theo thứ tự đó, chẳng hạn trong thư của Chủ tịch Nguyễn Minh Triết: “Năm 2009 vừa qua, nhờ nỗ lực của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta, đất nước đã từng bước vượt qua khó khăn do những tác động tiêu cực của cuộc khủng hoảng kinh tế, tài chính toàn cầu và thiên tai, dịch bệnh gây ra, tiếp tục giành được những thành tựu to lớn trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng”.

Để có thể nhận ra sự phi lý trong trật tự đã được xác lập tại Việt Nam, Tiến sĩ Tuấn đề nghị: Thử nhìn sang nước khác xem cách họ nói chuyện ra sao. Những ai từng ở các nước phương Tây đều biết rằng không có khẩu hiệu tuyên truyền theo kiểu Việt Nam. Vì thế, chúng ta không thể so sánh khẩu hiệu, mà phải so sánh diễn văn của các lãnh tụ. Ở Úc chưa bao giờ có một chính khách của bất cứ đảng chính trị nào – dù là đang cầm quyền hay đối lập – dám nêu những khẩu hiệu theo thứ tự như ở nước ta…

Hay nhìn sang bài diễn văn của các lãnh tụ Mỹ, chúng ta thấy họ không bao giờ nhắc đến đảng của họ, mà chỉ toàn là nation (quốc gia), people (nhân dân),  freedom (tự do),…

bieudo1.jpg
Biểu đồ phân tích diễn văn kỷ niệm 77 năm ngày thành lập Đảng của ông Nông Đức Mạnh

Tiến sĩ Tuấn đã thử phân tích từ trong hai bài diễn văn, một của ông Nông Đức Mạnh, Tổng Bí thư Đảng CSVN nhân ngày Quốc khánh 2 tháng 9 và một của ông Obama nhân ngày ông này tuyên thệ nhậm chức Tổng thống thứ 44 của Mỹ thì thấy: Trong bài diễn văn 3974 chữ của ông Tổng bí thư, chữ Đảng xuất hiện 64 lần, Nhân dân 24 lần, Dân chủ 14 lần, Nhà nước 7 lần, Bác Hồ 3 lần, Tự do 1 lần. Còn bài diễn văn 2423 chữ của Obama thì không có một chữ nào dành cho Đảng Dân chủ. Nation (quốc gia)  được đề cập nhiều nhất: 18 lần, America (nước Mỹ) 16 lần, People (nhân dân) 8 lần,  freedom (tự do) 4 lần, nhưng không có democracy (dân chủ).

So sánh 2 bài diễn văn cho thấy, bên tổng thống Mỹ đặt quốc gia và nhân dân (nation, America và people) lên trên, còn bài của bác Mạnh thì Đảng là trên hết, sau đó mới đến nhân dân. Có lẽ những tần số này chính là câu trả lời cho câu hỏi của bác Hữu Thọ.

Quá lạc hậu về nhận thức?

Đó là những so sánh với đương đại, còn trong quá khứ, chẳng hạn với thời quân chủ chuyên chế? Lúc ấy, tương quan giữa vua với xã tắc ra sao? Dân chúng có vai trò như thế nào? Chúng tôi đã thử nêu những thắc mắc này với ông Hà Văn Thịnh, giảng viên khoa Sử của trường Đại học Khoa học Huế.

Ông Thịnh cho biết: Ngày xưa thì trung quân tức là ái quốc. Vua bao giờ cũng trên hết, Bây giờ thì không còn “quân” nữa, không còn vua nữa. Bây giờ “trung với Đảng, hiếu với dân”. Đảng bao giờ cũng đặt trước dân. Nói chung đó là sự phổ biến của toàn bộ khẩu hiệu hay là logic lộ trình của tư duy.

Trân Văn: Đối với các triều đại vua chúa Việt Nam trước đây, có giai đoạn nào, có minh quân nào mà họ có cách nhìn khác hơn về vai trò, vị trí của dân chúng? Đặc biệt là những chuyển biến trong nhận thức của chính họ không?

Ông Hà Văn Thịnh: Trong những minh quân của thời xưa mà tôi biết thì có lẽ có hai người xuất sắc nhất trong quan điểm đặt dân lên trước, khi nào cũng lấy dân làm gốc theo nghĩa đúng của nó, tức là để dân lên trước. Đó là Trần Nhân Tông và Nguyễn Trãi. Bao giờ cũng coi dân làm gốc, “quốc dĩ dân vi bản”, lấy dân làm gốc, đặt dân lên trước và chuyện gì cũng phải lo cho dân trước.

Trân Văn: Thưa anh, sự thay đổi, sự chuyển biến về mặt nhận thức như thế có phải là lý do khiến những nhân vật anh vừa kể sống mãi trong lịch sử không?

Ông Hà Văn Thịnh: Tất nhiên rồi! Người cầm quyền phải luôn luôn vì dân. Còn nếu họ ích kỷ thì chỉ làm lòng dân xa lánh. Đó là nguyên tắc. Thời nào cũng vậy thôi. Vấn đề là nói hay không nói thôi. Chỉ ích kỷ nghĩ đến mình thì cả dân tộc này sẽ xa lánh. Đó là điều chắc chắn.

bieudo2.jpg
Biểu đồ phân tích tần số từ ngữ trong diễn văn nhậm chức của Tổng thống Obama

Trân Văn: Với khẩu hiệu như người ta vẫn thường thấy vào mỗi dịp Tết ở tại Việt Nam thì tự thân cái trật tự đó có nói lên điều gì về mặt nhận thức không?

Ông Hà Văn Thịnh: Về nhận thức nó nói rằng điều đó là sai!  Ví dụ, ngày xưa bác Hồ nói là “trung với nước, hiếu với dân” thì sau này người ta sửa lại là “trung với Đảng, hiếu với dân”. Đúng nguyên văn của bác Hồ là “trung với nước, hiếu với dân”. Nước – Dân, hai điều quan trọng đầu tiên.

Bây giờ đọc lại di chúc của Hồ Chí Minh thì khi bác nói về tình cảm của bác, bác để dân trước, đảng sau. Còn khi nói về sai lầm, mất đoàn kết thì bác nói về đảng trước, dân sau… Trong di chúc thể hiện rất rõ, đọc là thấy liền thôi, thấy ngay rằng những lời căn dặn của Hồ Chủ tịch trước khi Người đi xa thì bao giờ cũng đặt dân lên trước.

Cho nên Xuân hay là Dân tộc thì rõ ràng phải đặt trước Đảng mới là đúng. Còn đặt như vậy rõ ràng là sai. Có lẽ đó là cách nhìn nhận chủ quan của tôi nhưng mà tôi nghĩ rằng nó không hợp lý bởi vì gì thì dân tộc cũng phải hàng đầu!

Cũng đem thực tại so với lịch sử ở khía cạnh tư tưởng, ông Vũ Đình Trọng, Tổng Thư ký Việt Herald, một tờ nhật báo ở Nam California, Hoa Kỳ, nhận xét: Trước Công nguyên hơn 300 năm, nghĩa là cách nay gần 2400 năm, vào thời nhà Chu ở Trung Quốc, Mạnh Tử – một trong những ông tổ của Nho giáo – đã từng chủ trương “dân vi quý, xã tắc thứ chi, quân vi khinh”, tạm dịch “dân là qúy nhất, kế đến là quốc gia, rồi mới tới vua”.

Bây giờ, nhìn lại Việt Nam, nghe diễn văn của các nhân vật lãnh đạo, xem các khẩu hiệu kiểu như “Mừng Đảng, mừng Xuân, mừng đất nước”, người ta ngạc nhiên, không hiểu vì sao, khi nhân loại đã sống hết thập niên đầu tiên của thế kỷ 21 mà nhận thức của họ vẫn còn quá lạc hậu?

Việc tuyệt đối hóa vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam, đặt tổ chức chính trị này trên cả dân tộc, quốc gia là sự thóa mạ những tuyên bố khác của chính họ, chẳng hạn như cần phải học tập tư tưởng của ông Hồ Chí Minh, hoặc họ là một Đảng, một chính quyền “của dân, do dân và vì dân”.

Trân Văn
RFA



Filed under: Chính Trị-Xã Hội,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Twitter

Hoàng Sa Việt Nam: Nỗi đau mất mát

[a film by André Menras Hồ Cương Quyết] Đây là một phim tài liệu về cuộc đời hàng ngày của anh chị em ngư dân miền Trung (Bình Châu và Lý Sơn).

%d bloggers like this: