CÂU LẠC BỘ NHÀ BÁO TỰ DO

Tôn trọng và bảo vệ sự thật

CHUNG QUANH DƯ LUẬN THAY ĐỔI TỘI DANH


Phần âm thanh 1
Phần âm thanh 2

Theo nhiều nguồn tin được loan đi từ trong cũng như từ ngoài nước, nhà cầm quyền Hà Nội sắp đem ra xử nhiều nhà hoạt động dân chủ ôn hòa trong đó có Luật sư Lê Công Định, cựu Trung tá Trần Anh Kim, thạc sĩ Nguyễn Tiến Trung v.v…

Trước đây những người này đã bị bắt giam và khởi tố về tội “tuyên truyền chống Nhà nước…” chiếu điều 88 của Bộ luật Hình sự. Nhưng tin giờ chót cho hay là tội nói trên đã được đổi thành tội danh “âm mưu lật đổ chính quyền” mà hình phạt tối đa là tử hình.

INSA_Trung_200.jpg
Tổ chức phóng viên không biên giới vận động dư luận quốc tế can thiệp cho Nguyễn Tiến Trung. Photo courtesy RSF

Trả lời các câu hỏi của Đài ACTD, Luật sư Trần Thanh Hiệp, Chủ tịch Trung Tâm Việt Nam về Nhân Quyền, trụ sở đặt tại Paris đã có những nhận xét như sau về vấn đề cải tội danh này.

Không bình thường từ gốc

Thanh Quang: Cựu Trung tá Trần Anh Kim ngày 28 tháng 12 tới đây sẽ bị đem ra tòa xét xử về tội “âm mưu lật đổ chính quyền”. Thân nhân của thạc sĩ Nguyễn Tiến Trung hiện đang bị giam giữ về tội “tuyên truyền chống Nhà nước…”cho biết là nhà trí thức trẻ tuổi hoạt động dân chủ này cũng sẽ ra tòa trong những ngày sắp tới để trả lời về tội được đổi tên phút chót là tội “âm mưu lật đổ chính quyền”.Mặt khác, Tổ chức Ân Xá Quốc Tế, Hội Ký Giả Không Biên Giới vừa lên tiếng báo động rằng Luật sư Lê Công Định giữa năm nay đã bị bắt giữ khẩn cấp vì có hành vi tuyên truyền chống Nhà nước cũng sắp bị xét xử trước tòa chiếu điều 79 Bộ luật Hình sự dưới tội danh “âm mưu lật đổ chính quyền”. Luật sư nhận xét ra sao về hiện tượng cải tội danh hàng loạt này, có hợp pháp không và tại sao lại có chuyện bất ngờ cải tội danh như vậy? Theo luật sư, chuyện này có bình thường không?

LS Trần Thanh Hiệp: Đứng về mặt luật học mà nói thì chuyện luật pháp ở Việt Nam từ hơn nửa thế kỷ nay vốn đã không bình thường từ gốc rồi. Lặp đi lặp lại mãi lời chỉ trích này không có gì là vui. Nhưng vì những cái bất bình thường nay lại trở thành bình thường nên vẫn cứ phải nói. Để cho con bệnh Việt Nam khỏi mang cố tật vô luật, xã hội mất hết kỷ cương. Và nhất là để ngăn giữ không để cho không còn công lý nữa.

Thanh Quang: Xin luật sư nói sơ qua về danh từ chuyên môn luật học “cải tội danh”. Nếu đã khởi tố về một tội nhất định rồi sau đó có quyền đổi ra tội khác không?

LS Trần Thanh Hiệp: Trong luật học, lúc nào và trong bất cứ giai đoạn nào của thủ tục tố tụng đều có thể cải tội danh. Vì chừng nào chưa có bản án kết tội nhất định thì người bị can, bị cáo phải được suy đoán là vô tội. Đang điều tra thì tội nhẹ có thể đổi thành tội nặng hay tội nặng có thể đổi thành nhẹ. Cũng cần nói thêm rằng không phải chỉ riêng các cơ quan điều tra hay xét xử mới có quyền cải tội danh, chính các bị can hay bị cáo cũng có quyền yêu cầu đổi tội. Điều cốt yếu là khi cải tội danh thì phải tuyệt đối tôn trọng thủ tục điều tra hay xét xử để không xảy ra chuyện Nhà nước phục kích đánh úp dân.

Nạn nhân của những vở tuồng dàn dựng sẵn

Thanh Quang: Trường hợp các ông Trần Anh kim, Lê Công Định, Nguyễn Tiến Trung thì sao? Khi họ bị cải tội danh, quyền bào chữa của họ có được tôn trọng không, thưa luật sư?

LS Trần Thanh Hiệp: Tôi không thể đưa ra những nhận xét quyết đoán vì tôi không có điều kiện theo dõi thủ tục công an điều tra họ và nhất là không được nghiên cứu tường tận hồ sơ nên tôi không dám nói chắc điều gì. Nhưng cảm tưởng của tôi là chẳng những họ cũng như nhiều nhà hoạt động dân chủ khác nữa lần này họ vẫn sẽ là nạn nhân của những vụ án đàn áp làm sẵn, rồi được đem ra diễn thành những vở tuồng áp đặt.

Thanh Quang: Xin được hỏi rằng cảm tưởng này của luật sư có dựa vào căn cứ nào đáng tin không?

LS Trần Thanh Hiệp: Có chứ. Có những việc đã xảy ra mà tôi không tin có thể xảy ra được trên địa hạt pháp luật. Đó là tình trạng bây giờ mà ở Việt Nam, tư pháp vẫn hoạt động kiểu công an trị như dưới thời Stalin, công an bắt giam, công an điều tra, công an làm hồ sơ, công an khởi tố, công an dùng phương tiện truyền thông tiết lộ bí mật điều tra, làm áp lực bao vây bị can, bị cáo, tòa án và dư luận để tuyên truyền cho thứ công lý phi công lý đàn áp bất đồng chính kiến. Như trong vụ Lê Công Định, công an theo luật pháp quốc nội hiện hành chỉ có quyền khởi tố để bắt giữ, điều tra chứ không có quyền truy tố ra tòa. Vậy mà công an đã dàn dựng để đưa Lê Công Định ra trước báo chí để “nhận tội”. Tức là chẳng khác gì công an đã xét xử Lê Công Định trước khi tòa án xét xử. Rồi công an lại còn viết bài trên báo của mình, ra mặt hăm dọa dân nếu dám bất đồng chính kiến với Nhà nước thì sẽ phải “ra trước vành móng ngựa và sẽ lĩnh những bản án thích đáng”.

Thanh Quang: Thế còn Nguyễn Tiến Trung, trước đây, công an đã làm áp lực bắt nhận tội “tuyên truyền chống Nhà nước”. Tại sao phút chót tội danh này lại bị đổi thành tội “âm mưu lật đổ chính quyền”?

LS Trần Thanh Hiệp: Đó cũng là một điều lạ nữa. Nguyễn Tiến Trung công khai vận động ôn hòa thanh niên học tập sinh hoạt dân chủ mà Hiến pháp 1992 đã được sửa đổi và bổ sung để công nhận. Nguyễn Tiến Trung có gia nhập Đảng Dân Chủ do ông Hoàng Minh Chính lãnhh đạo và phục hồi lại những hoạt động công khai đã có từ năm 1946. Nguyễn Tiến Trung không hề có những hành vi lén lút hay bạo động nhằm thay đổi chế độ mà nói là Trung âm mưu lật đổ chính quyền? Tôi thấy ở Paris, nơi tôi đã ở từ nhiều năm nay, có tới hàng trăm luật gia, trí thức, chuyên gia đã viết báo, hội thảo, lên máy truyền hình, thậm chí còn in thành sách cổ vỏ cho việc thành lập một nền Cộng Hòa mới gọi là Đệ lục Cộng Hòa để thay thế cho nền Đệ ngũ Cộng Hòa đã không còn như năm 1958 nữa. Họ đâu có bị kết tội là âm mưu lật đổ chính quyền như Nguyễn Tiến Trung.

Thanh Quang: Khi có chuyện cải tội danh từ nhẹ thành nặng như vậy, quyền bào chữa của các đương sự có được tôn trọng hay không? Họ đương nhiên phải chấp nhận tội danh mới dù là hình phạt cao nhất đang chờ đợi họ có thể là tử hình sao?

LS Trần Thanh Hiệp: Theo luật hình sự đang được áp dụng ở Việt Nam thì những nhà hoạt động dân chủ có đủ các thứ quyền được biện hộ và xét xử công bằng. Nếu có thời giờ, tôi sẵn sàng bàn thêm về chuyện cải tội danh liên quan tới những người sắp bị đưa ra xét xử chiếu điều 79 của Bộ luật Hình sự Việt Nam.

Thanh Quang: Xin cảm ơn Luật sư Trần Thanh Hiệp và xin hẹn tiếp tục trao đổi với luật sư trong chương trình phát thanh sắp tới. Cũng xin được nhắc lại là ý kiến của luật sư Trần Thanh Hiệp không nhất thiết phản ánh của Đài ACTD.

RFA


Chung quanh dư luận đổi tội danh (phần 2)

Luật sư Trần Thanh Hiệp tiếp tục bàn sâu thêm về chuyên môn và nhận định xem các nhân vật đối kháng sắp bị đem ra xét xử sẽ làm được những gì để hành xử quyền bào chữa.

photo courtesy of blog LS Nguyễn Đăng Trừng

Luật sư Lê Công Định, người chấp bút bản Tuyên bố về Hoàng Sa và Trường Sa của Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh.

Luật quốc tế về nhân quyền

Thanh Quang: Để giúp hiểu rõ thêm về việc nhà cầm quyền Hà Nội đã cải tội danh để xét xử trong vài ngày sắp tới, về tội “âm mưu lật đổ chính quyền “, cựu Trung tá Trần Anh Kim và liền sau đó mấy nhân vật hoạt động dân chủ khác như Lê Công Định, Nguyễn Tiến Trung, xin luật sư bàn sâu thêm về biện pháp cải tội danh nói trên.

LS Trần Thanh Hiệp: Muốn bàn sâu thêm tất sẽ phải đi vào địa hạt chuyên môn của luật học và xem xét vấn đề về nhiều mặt. Theo tôi trong khuôn khổ cuộc trao đổi này thì chúng ta chỉ đủ thời giờ để bàn về hai mặt chính.

Thanh Quang: Đó là…

LS Trần Thanh Hiệp: Mặt luật phổ quát về nhân quyền tức là những quy phạm của luật quốc tế về nhân quyền đã đươc đem hội nhập đầy đủ vào luật quốc gia để trở thành luật quốc nội. Nhìn dưới góc độ này thì luật phổ quát về nhân quyền là từ các điều khoản về quyền con người trong Hiến pháp 1992 đến các đạo luật áp dụng của những điều khoản ấy đều đã phải sửa đổi cho đúng tiêu chuẩn quốc tế về nhân quyền.

Nhà cầm quyền Hà Nội chỉ hội nhập phần từ ngữ còn phần nội dung thì lại đổi khác đi để vô hiệu hóa hết những gì họ đã cam kết phải tôn trọng. Tức là phải tìm xem trong việc truy tố để xét xử các nhà hoạt động dân chủ, nhà cầm quyền Hà Nội có áp dụng luật phổ quát về nhân quyền không.

Theo tôi họ không áp dụng luật phổ quát về nhân quyền mà đã dùng luật quốc nội là luật đảng trị phi nhân quyền để đàn áp những ai không chịu phục tùng họ.

Thanh Quang: Nếu là phi nhân quyền như luật sư nói thì còn chỗ nào để bào chữa nữa?

LS Trần Thanh Hiệp: Nói phi nhân quyền là nhận định về mặt thực chất của luật lệ hiện hành ở Việt Nam theo đó 26 quyền tự do đã được các công ước quốc tế  công nhận là quyền con người đều đã bị nhà cầm quyền Hà Nội sang đoạt hết khiến cho người dân không còn một quyền nào nữa.

Cho nên để bào chữa cho những người đã bị truy tố và đem ra tòa xét xử trên cơ sở luật phi nhân quyền ấy thì phải nêu lên rằng việc truy tố này là vi phạm luật phổ quát về nhân quyền mà chính nhà cầm quyền Hà Nội từ năm 1982 đã cam kết tôn trọng và áp dụng. Và đây là mặt thứ hai sẽ được bàn luận.

Đấu tranh ôn hòa là có tội?

Thanh Quang: Để đi tới kết luận nào về việc cải tội danh, thưa luật sư?

LS Trần Thanh Hiệp: Cải tội danh không phải là việc chính mà là việc phụ. Nhưng vì nhà cầm quyền đã đặt ra và thực hiện nên những người hữu quan cũng phải tìm cách giải quyết sao cho có lợi cho mình.

Việc chính là phải chứng minh để thuyết phục rằng theo luật phổ quát về nhân quyền mà Hà Nội đã tham gia thì các nhà đấu tranh ôn hòa cho dân chủ không có tội, thay vì chịu đầu hàng bên công tố dưới hình thức xin khoan hồng.

Thanh Quang: Nhưng dù sao bị truy tố chiếu điều 79 của Bộ luật hình sự mà khung hinh phạt tối đa là tử hình cũng là một mối đe dọa lớn vì thế không thể đánh giá thấp vụ cải tội danh.

LS Trần Thanh Hiệp: Thấp hay cao thì cũng không thay đổi gì về mặt chính hay phụ. Có điều nên giải quyết ưu tiên vấn đề cải tội danh để phòng hờ quan điểm vô tội không được chấp nhận.

Thanh Quang: Nhưng theo luật sư thì bây giờ có quá muộn để  đặt lại vấn đề cải tội danh hay không?

LS Trần Thanh Hiệp: Sự thật nếu đạt đúng lúc nghĩa là sớm hơn bây giờ thì tốt hơn. Đáng lẽ ra những người đã bị cải tội danh nhẹ thành nặng đã có thể đòi áp dụng các điều 49, 95, 127 của luật tố tụng hình sự để khiếu nại và đặt lại vấn đề này từ giai đoạn còn là bị can chỉ mới bị khởi tố.

Tôi không rõ các đương sự có được sử dụng quyền này không. Nhưng dù có bỏ lỡ để phải bước sang giai đoạn thành bị cáo nghĩa là bị truy tố, các đương sự lại được quyền nại ra điều 50 của bộ luật tố tụng để khiếu nại mà bác bỏ quyết định cải tội danh nhẹ thành nặng nói trên.

Nếu lại cũng vẫn không khiếu nại hay đã khiếu nại mà không có kết quả thì trước tòa án ngay trong phiên xử lại tiếp tục nêu vấn đề cải tội danh.

Thanh Quang: Cụ thể, theo luật sư thì đặt vấn đề cải tội danh để bác bỏ tội danh mới và chấp nhận tội danh cũ hay thay bằng tội danh mới khác?

LS Trần Thanh Hiệp: Theo tôi, phải giữ vững quan điểm, theo đó trên cơ sở luật phổ quát về nhân quyền mà nhà cầm quyền Hà Nội đã cam kết tôn trong tranh đấu ôn hòa cho dân chủ là vô tội.

Tuy nhiên vói tính cách hoàn toàn phụ lý có thể đề nghị nếu tòa án trong muôn một phải xét định là có kết tội hay không thì hãy thay tội danh “lật đổ chính quyền” bằng “tội làm nhục người khác”, chiếu điều 121, hay “tội vu khống” chiếu điều 122 , đoạn 1, Bộ luật hình sự của CHXHCNVN năm 1999.

Trên đây chỉ là vài phản ứng nóng của tôi khi tôi được tin là các nhà tranh đấu ôn hòa cho sự nghiệp dân chủ hóa đất nước đã bị truy tố ra trước tòa vì cho là có “âm mưu lật đổ chính quyền”. Tôi tự hỏi phải chăng cơ quan truy tố đã muốn duy trì bằng mọi giá độc tài đảng trị?

Thanh Quang: Xin cảm ơn Luật sư Hiệp và xin được nhắc lại rằng ý kiến của Luật sư Hiệp không nhất thiết phản ánh quan điểm của Đài Á Châu Tự Do.

RFA

Filed under: Chính Trị-Xã Hội, Pháp Lý-Công Lý, , , , , ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Twitter

Hoàng Sa Việt Nam: Nỗi đau mất mát

[a film by André Menras Hồ Cương Quyết] Đây là một phim tài liệu về cuộc đời hàng ngày của anh chị em ngư dân miền Trung (Bình Châu và Lý Sơn).

%d bloggers like this: